خوانش تطبیقی ـ اسطوره‌ایِ بن‌مایۀ بازآوردن زن از قلمرو بیگانه (با مطالعۀ موردی داستان گیو و فرنگیسِ شاهنامه و منظومۀ سِر اورفئو)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
2 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
این پژوهش به خوانش تطبیقی ـ اسطوره‌ایِ بن‌مایۀ بازآوردن زن از قلمرو بیگانه در داستان گیو و فرنگیسِ شاهنامه و منظومۀ انگلیسی میانۀ سِر اورفئو می‌پردازد. مسئلۀ اصلی پژوهش آن است که چگونه دو متن متعلق به دو سنت ادبی متفاوت، یعنی حماسۀ ایرانی و رمانس انگلیسی میانه، الگویی مشترک را در صورت‌هایی متمایز بازنمایی می‌کنند. در شاهنامه، فرنگیس پس از کشته‌شدن سیاوش در توران می‌ماند و گیو مأمور می‌شود او و کیخسرو را به ایران بازآورد. در سِر اورفئو، هورودیس به دست شاه پریان ربوده می‌شود و اورفئو پس از سال‌ها آوارگی، با نیروی موسیقی و تدبیر، او را از جهان پریان بازمی‌ستاند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ نقد اسطوره‌ای نشان می‌دهد که زنِ دورافتاده در هر دو روایت، تنها موضوع نجات نیست، بلکه نشانۀ گسست در نظم نخستین است. بازآوردن او نیز به بازسازی نظمی گسترده‌تر می‌انجامد؛ در شاهنامه با تداوم خون سیاوش و احیای شاهی کیانی، و در سِر اورفئو با بازیابی پیوند زناشویی و بازگشت پادشاهی.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1405