(بررسی تطبیقی عناصر فرهنگی و اجتماعی در مجموعه داستان‌های زن زیادی جلال آل احمد و فتوه العطوف نجیب محفوظ)

پژوهش حاضر برای تحلیل و مقایسه دو اثر شاخص از دو نویسنده بزرگ معاصر ایران و جهان عرب انجام شده است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نحوه بازتاب عناصر فرهنگی و اجتماعی—همچون طبقات اجتماعی، روابط خانوادگی، جایگاه زن، نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی، باورهای عامیانه و سنت‌ها- در این دو مجموعۀ داستان و تأثیر آن‌ها بر شکل‌گیری شخصیت‌ها و پیشبرد پیرنگ است. رساله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکرد ادبیات تطبیقی تدوین یافته و تلاش دارد وجوه اشتراک و افتراق درون‌مایه‌ها، سبک روایت، زبان و شیوه پرداخت به مسائل اجتماعی و فرهنگی را آشکار سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو نویسنده با وجود تفاوت‌های فرهنگی، تاریخی و اجتماعی ایران و مصر، دغدغه‌های مشترکی در زمینه عدالت اجتماعی، بحران هویت، نقش زنان، نابرابری طبقاتی و تأثیر سنت‌ها بر زندگی فردی و اجتماعی دارند. نتایج حاکی است آل‌احمد با نثر انتقادی و واقع‌گرا به نقد مستقیم ساختارهای جامعه ایرانی می‌پردازد، در حالی که محفوظ با روایتی نمادین و چندلایه، مسائل اجتماعی مصر را در بستری استعاری و فلسفی بازنمایی می‌کند. مقایسۀ این دو اثر نشان می‌دهد ادبیات به‌عنوان بازتابی از جامعه، می‌تواند پلی میان فرهنگ‌ها و ملت‌ها ایجاد کند و مسیر شناخت متقابل را هموار سازد.