بررسی تطبیقی رنج کودکان در اشعار ویلیام بلیک و نازک الملائکه

رولان بارت نظریه‌ای تحت عنوان رمزگان پنج‌گانه برای تحلیل متون ادبی ارائه کرده است که دو مورد از آنها، یعنی رمزگان کنشی و هرمنوتیک، با جنبه روایی اثر ادبی و نویسنده، و سه رمزگان دیگر، یعنی معنابُنی، نمادین و فرهنگی، با جنبه معنایی متن، سایر ابعاد آن و همچنین خواننده اثر ادبی مرتبط است. شعر «دودکش‌پاک‌کن‌ها» از ویلیام بلیک و «مأساة الأطفال» از نازک الملائکه در موضوع رنج کودکان، دارای شباهت‌هایی در ابعاد روایی و معنایی هستند و براساس نظریه بارت قابل خوانش و تحلیل‌اند. در این پژوهش تلاش شده است موضوع «رنج کودکان» با هدف کشف لایه‌های روایی و معنایی این دو قصیده و تبیین شباهت‌ها و تفاوت‌های آنها، براساس روش تحلیلی ـ توصیفی و با تکیه بر سه رمزگان کنشی، هرمنوتیک و معنابُنی و در چارچوب مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی بررسی شود تا روشن گردد رنج کودکان چگونه در شعر این دو شاعر از دو فرهنگ متفاوت بازنمایی شده و چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان آنها وجود دارد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که محوریت اشعار هر دو شاعر بازتاب‌دهنده حقیقتی تلخ است؛ بدین معنا که دوران کودکی به‌جای آنکه زمانی برای بازی و شادی باشد، آغازی برای رنج‌های ناتمام زندگی است و این رنج‌ها در هر دو شعر از طریق زنجیره‌ای از کنش‌ها، معماها و دلالت‌های معنایی تصویر می‌شود، با این تفاوت که روایت بلیک ماهیتی اجتماعی و امیدوار به رهایی دارد، در حالی که الملائکه با نگاهی فلسفی و تراژیک به سرنوشت محتوم انسان می‌پردازد و امیدی به رهایی باقی نمی‌گذارد.