«هم‌آوایی» در دو اقلیم: بررسی تطبیقی ساختار و کارکرد قافیه در شعر فارسی و روسی

این مقاله به بررسی تطبیقی قافیه در شعر فارسی و روسی می‌پردازد. قافیه به‌عنوان یکی از عناصر بنیادین شعر، نقش مهمی در ایجاد هماهنگی، موسیقی کلام و انتقال مفاهیم شاعرانه ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف درک عمیق‌تر کارکردهای قافیه در دو زبان، ضمن نشان دادن اهمیت آن در ساختار شعر، به مقایسۀ تعاریف، انواع و نقش‌های قافیه در شعر فارسی و روسی می‌پردازد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مقایسه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با وجود شباهت‌های کلی در درک قافیه، تفاوت‌هایی در کارکرد و نحوۀ استفاده آن در شعر دو زبان وجود دارد. در شعر روسی، تأکید بیشتری بر جنبۀ معنایی قافیه و ارتباط آن با لحن، احساس و نوع شعر وجود دارد، در حالی که در شعر فارسی، قافیه نقش مهمی در تعیین قالب شعری ایفا می‌کند. همچنین، تفاوت‌های ساختاری دو زبان، مانند نقش تکیه در زبان روسی و اهمیت صامت‌ها و مصوت‌ها در زبان فارسی، بر شکل‌گیری و کاربرد قافیه تأثیرگذار است. این پژوهش نشان می‌دهد که مطالعۀ تطبیقی قافیه می‌تواند به درک بهتر ویژگی‌های ادبی و زبانی هر دو فرهنگ کمک کند، چرا که شناخت تفاوت‌های «دیگری» می‌تواند به شناخت بهتر ویژگی‌های شعری «خودی» منجر شود و همچنین می‌تواند در زمینۀ ترجمۀ شعر بین دو زبان راهگشا باشد.