دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Beyond the Nature of Comparative Literature in the View of Arab Critics آن سوی ماهیت ادبیات تطبیقی از دیدگاه ناقدان عرب 1 26 5793 FA تورج زینی وند دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article While comparative literature knowledge expanded beyond the European borders toward the Arabian lands, it found many for and against among the Arab critics. Some appreciated comparative literature in order to enrich the national literature and culture (including conversation, friendship, recognizing and understanding others), and some were doubtful about it; they believed that it is a European-based approach in comparative literature as well as the western naturalism aiming to westernize Islamic-Arabian thoughts, and is the threshold of novice (cultural) colonialism. Drawing on a descriptive-analytic approach, this theoretical research tries to do a deep and accurate analysis of the second critical group. The main findings comment on the group of critics on the damages of comparative literature in identity and culture, who believe that comparative literature suffers from Europeanism, and cultural racism. هنگامی‌که دانش ادبیات تطبیقی، مرزهای اروپا را درنوردید و به سرزمین­های عربی راه یافت، موضع‌گیری­های متفاوت و بعضاً متناقضی از سوی ناقدان عرب در برابر آن مطرح شد؛ برخی با استقبال از ادبیات تطبیقی، آن را روزنه­ای برای تقویت فرهنگ و ادبیات ملی و ابزاری برای گفت‌و‌گو، دوستی، فهمیدن و شناخت دیگران و‌... دانسته و گروهی دیگر با نگاه تردید و اتهام به آن نگریسته و بر این باورند که «اروپا‌محوریِ» مکتب­های ادبیات تطبیقی و پیوند آن با «ناسیونالیسم» و «امپریالیسم» غرب، کوششی برای غربی‌نمودن اندیشه­های عربی‌– اسلامی و آغازی برای استعمار نوین (فرهنگی) از سوی اروپاییان است. این پژوهش نظری، بر آن است تا با بهره­گیری از روش توصیفی- تحلیلی به مرور موشکافانه و تحلیل دیدگاه‌های انتقادی گروه دوم بپردازد. یافته اساسی آن نیز در این نکته است که این گروه ناقدان از زاویه هویت و فرهنگ به نقد و آسیب­شناسی ادبیات تطبیقی پرداخته و بر این عقیده هستند که ادبیات تطبیقی دچار اروپا‌محوری و نژادپرستی فرهنگی است. https://clrj.modares.ac.ir/article_5793_fe256faf97c200de0f7486ddf56c02f6.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Comparative Study of Nostalgia in Abd-Al Wahhab Baiaty and Shafie Kadkani Poetry بررسی تطبیقی نوستالژی در شعر عبد‌الوهاب بیاتی و شفیعی کدکنی 27 55 5794 FA کبری روشنفکر استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران سجاد اسماعیلی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article Nostalgia or submit for the past is a mental state that appears in a person unconsciously and then becomes a thought. In the literature, this state occurs for a poet or writer, who, because of individual motivation or surrounding social, political situation, feels cut from the present time and raises the idea of returning to the past and its sweet memories. Abd -Al Wahhab Baiati and Mohammad Reza Shafie Kadkani, as two famous contemporary Arabic and Persian literature poets and gonfaloniers of the school of literary romanticism, refresh their memoirs according to their personal and social conditions; and their poem takes the color of pain, sorrow and yearning for the past and induces an atmosphere of submit and nostalgia to the audience. Therefore, in this research, the authors, using Hermeneutics approach and content analysis method, review and match the appearance manner of this poetic thought in these two poets' lyrics. The results showed that these two poets have subscription in nostalgic themes, staying away from land, childhood, lover, loss of values and myths. <em> </em> <em> </em> نوستالژی یا دلتنگی برای گذشته، حالتی است روانی که به صورت ناخودآگاه در فرد ظاهر و تبدیل به یک اندیشه می­شود. در عرصه ادبیات، این حالت برای شاعر یا نویسنده­ای رخ می­دهد که پیرو انگیزش­های فردی یا اوضاع اجتماعی- سیاسی پیرامون خود، به نوعی احساس دلزدگی از زمان حاضر دچار می­شود و اندیشه بازگشت به گذشته و خاطرات شیرینش را در سر می­پروراند. عبدالوهاب بیاتی و محمدرضا شفیعی کدکنی، به‌عنوان دو شاعر پرآوازه ادبیات معاصر عربی و فارسی و پرچمدار مکتب ادبی رمانتیسم، با توجه به شرایط فردی و اجتماعی عصر خویش به بازآوری خاطرات گذشته پرداخته­اند و فضایی سرشار از دلتنگی و نوستالژی را به تصویر کشیده­اند. نگارندگان در این پژوهش، با تأکید بر روش توصیفی- تحلیلی و <em>رویکرد هرمنوتیک</em>، به بررسی و تطبیق چگونگی نمود نوستالژی در شعر این دو شاعر پرداخته­اند. برخی از یافته­های پژوهش نشان داد که دو شاعر با توجه به مکتب رمانتیسم، در جلوه­های نوستالژیکی مانند دوری از سرزمین، معشوق، کودکی، از دست رفتن ارزش‌ها و اسطوره­ها اشتراک داشتند. https://clrj.modares.ac.ir/article_5794_5d55e7c13b0f4d7cf9d5d55d3af329c8.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Comparative Reading of “I Turn Off the Lights” and “Banned Booklet” According to the Theory of the Gynesis in Women Writing خوانش تطبیقی دو رمان چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم و دفترچه ممنوع بر‌اساس نظریه «مؤنث‌نگری در نوشتار زنانه» 57 78 5795 FA ابراهیم سلیمی کوچی استادیار زبان و ادبیات فرانسه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سمانه شفیعی دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فرانسه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article Throughout the history, women writers, regardless of geographical, historical and cultural variations, have always been faced with the same concerns and challenges. Women's literature depicts a world based on the masculine priorities and logic concerns. So, due to disturbing laws written by men, women writers have tried to use "feminine aesthetic" and find a proper language to express their concerns and aspirations. In this way, they were capable to represent a clear picture of the woman as it should be. In Iranian and Italian contemporary literature, many women authors have created works based on women's issues. Among these works, we can mention the works of Zoya Pirzad and Alba Deses Pedes who narrate, in a specific manner, the same story about women's challenges and concerns. This paper applies "Theory of the Gynesis in Women Writing" to these two novels formed in two different geographical and cultural origins, and aims to answer the question of how the common characteristics of feminine writing engender fundamental similarities in plot, narrative and characterization? What we can say with certainty is that the characteristics and common factors in both text and meta-text of these two feminine writings engender a realistic and measured image of "women situation" in these two societies نویسندگان زن درطول تاریخ فارغ از تفاوت‌های جغرافیایی- تاریخی، فرهنگی و ملیتی با دغدغه‌ها و چالش‌هایی هم‌پیوند و گاه همسان مواجه بوده‌اند. ادبیات زنان، جهانی را به تصویر می‌کشد که عمدتاً بر‌اساس اولویت‌ها و ملاحظات منطق مردانه تعریف می‌شود. بنابراین نویسندگان زن با برهم‌زدن قوانین مردان در نگارش، سعی دارند با بهره‌گیری از «‌‌زیبایی‌شناسی زنانه» زبان مناسبی برای بیان دغدغه‌ها و آرمان‌های خود بیابند و از این رهگذر تصویر روشنی از زن را، آن‌گونه که هست و آن‌گونه که باید باشد، ارائه کنند. در ادبیات معاصر ایران و ایتالیا نیز زنان نویسنده بسیاری به خلق آثاری با محوریت مسائل زنان پرداخته‌اند. از این میان می‌توان به آثار زویا پیرزاد و آلبا دسس پدس که با روایت خاص زندگی روزمره زنان به بیان ملاحظات و دغدغه‌های عمیقاً مشترک زنان می‌پردازند، اشاره کرد. مقاله حاضر در چارچوب بایسته­های ادبیات تطبیقی و با کاربست نظریه «مؤنث‌نگری در نوشتار زنانه» در باب دو رمان برآمده از خاستگاه‌های جغرافیایی- فرهنگی متفاوت، درصدد پاسخ به این پرسش است که چگونه ویژگی‌های مشترک نوشتار زنانه، تشابهات و تناظرهای بنیادی در پیرنگ، روایت و شخصیت‌پردازی این دو رمان ایجاد کرده است؟ آنچه با یقین می­توان گفت این است که خصلت‌ها و مؤلفه‌های مشترکی که در متن و فرا‌متن این دو نوشتار زنانه وجود دارد، در ارائه تصویری واقع­گرایانه و سنجیده از «وضعیت زنان» در دو جامعه توصیف‌شده نقش چشمگیری ایفا کرده است. https://clrj.modares.ac.ir/article_5795_5f11b27f131494a1c014fcced2f13165.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Nature and Creator Imaging in Sepehri's Poems and Kiarostami's Movies طبیعت و تخیل خلاق در شعر سپهری و سینمای کیارستمی 79 104 5796 FA اکبر شامیان ساروکلائی استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، خراسان جنوبی، ایران حمیرا علیزاده دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article Sohrab Sepehri and Abbas Kiarostami are artists who could express their thought in the form of another language using the myths and symbols. The most important considerations in their works are neutral symbols. In this paper, the authors tried to review the symbolic nature using comparative approach and Gaston Bachelard's theory. We analyzed <em>Hasht Keteb</em> and Kiarostami's movies, and found that the mythical structure and contents briefly express differences and commonalities in their works. The most applicant natural symbols widely used in these works consist water, air, soil and plants. The results of our study showed that Water and soil, in various forms, involve a dual role in poetry and cinema: both as a symbol of death and resurrection, and creation. Wind is the symbol of divine origin and evolution. Also it indicates the death and destruction. Plant is the symbol of cosmic tree. Symbolic imagery and mythical nature, in Kiarostami's films and Sepehri's poems, can affect the poetic spirit of two artists, which is result of thier familiarity with Eastern mysticism and also for being influenced by painting and photography skills. بازتاب طبیعت در آثار شاعران و هنرمندان که غالباً از ناخودآگاه ذهن آنان برخاسته، از وجوه مشترک آثار ادبی و هنری، به‌ویژه شعر و سینما است که خود بر پیوند بینامتنی آن­ها دلالت می­کند. در اشعار سهراب سپهری و آثار سینمایی عباس کیارستمی، عناصر طبیعت به‌صورت نمادهای اسطوره­ای جلوه یافته و حتی نام آثارشان با عناصر طبیعی گره خورده است. نگارندگان در این پژوهش تطبیقی کوشیده­اند تا با استفاده از <em>نظریه نقد تخیلی گاستون باشلار</em>، به ذهنیت مشترک شاعر و هنرمند در برخورد با عناصر اولیه طبیعت اشاره کنند. در مجموعه اشعار سپهری، با نام <em>هشت کتاب</em> و آثار سینمایی کیارستمی، نیروی خلاق خیال از عناصر چهارگانه و وجوه مختلف آن شکل یافته (گذشته از آتش که نمود چندانی در این آثار ندارد) و از آن طریق، درونیّات شاعر و هنرمند به تصویر کشیده شده است: خاک در‌بردارنده نقش دوگانه مرگ و معاد است؛ باد می­تواند نماد مبدأ الهی و هم دربردارنده مفهوم اضمحلال باشد؛ آب نیروی حیات­بخش عالم است و غالباً با گیاه، به‌ویژه درخت زندگی (کیهانی) که نشان­دهنده رمز تعالی است، درآمیخته است. تکرار و تقارنِ تصاویر طبیعت و توصیفات مکرر آب و گیاه در شعر سپهری و فیلم­های کیارستمی، بیانگر پیوند بینامتنی و بیناذهنی کهن­الگوهای مشترک «خویشتن»، «سفر/ تشرف» و «تکامل» در مجموعه آثار بررسی‌شده است. طبیعت­گرایی در شعر سپهری مبتنی بر گفتمان عارفانه است، اما کیارستمی در سینمای شاعرانه خود با نگاهی فلسفی و انسان­شناختی به طبیعت می­نگرد. https://clrj.modares.ac.ir/article_5796_49856ed476ad01fcff881d57e161d73f.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Arash-e Kamangir and Vishnu آرش کمانگیر و ویشنو 105 137 5797 FA علی ضیاالدینی دشتخاکی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد ، عضو پژوهشکده فرهنگ اسلام و ایران، کرمان، ایران مه دخت پورخالقی چترودی استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران Journal Article Part of what we know as the heritage of Iran and India has originated from the Indo-Iranian culture, and this heritage belongs to the East and the common life of Indo –Iranians in the past. We can consider the similarities between Arash-e Kamangir in Iranian mythology and Vishnu in Indian mythology as an original example in this case. In this research, we try to show the characters of Arash-e Kamangir, in the ancient, middle and Islamic periods, according to the comparative method in the French School and the method of content analysis. The results of the research show that Arash and Vishnu are two myths that have a common origin, and consequently, they have vast and widespread common aspects; and in making of mythological character, the subject of the attack between Good and Evil has a special place in the two cultures. Being warrior god of rain in creating the myths like Arash and Vishnu; being bodily and their connection with natural elements and heavenly realms are the other results obtained in this study. بخشی از آنچه ما به‌عنوان میراث مشترک ایران و هند می‌شناسیم، ریشه در فرهنگ هند و ایرانی دارد و مربوط به گذشتۀ دور خاور‌ زمین و زندگی مشترک اقوام هندی و ایرانی است. وجوه شباهت «آرش کمانگیر» در اساطیر ایرانی و «ویشنو» در اساطیر هندی، نمونه‌ای ریشه‌دار در این زمینه قلمداد می‌شود. در این جستار، بر‌اساس روش تطبیقی مکتب فرانسوی و با شیوۀ تحلیل محتوا، شخصیت آرش کمانگیر در سه دورۀ باستان، میانه و اسلامی، بررسی شده و وجوه مشترک آن با ویشنو در اساطیر هند نشان داده شده و این نتایج به ‌دست‌ آمده است: دو اسطورۀ آرش و ویشنو دارای خاستگاهی مشترک و به‌تبع آن، وجوه اشتراک دامنه‌دار و گسترده‌ای هستند و در طرح شخصیت اساطیری آن دو، مسئلۀ نبرد خیر و شر از جایگاه خاصی برخوردار است. همچنین وجه جنگاوری ایزد باران، در پروردن اساطیری نظیر آرش و ویشنو، پیکرینه بودن دو اسطوره و ارتباط آن دو، با عناصر طبیعی و عوالم آسمانی، از دیگر نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش است. https://clrj.modares.ac.ir/article_5797_034260c0426cf36118803ce0df4457fd.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Great Influence of French Surrealism on Sheˊre Hajm (Spacementalism) in Iran تأثیرپذیری جریان‌های شعر «موج نو» و «حجم‌گرا» در ایران از سوررئالیسم فرانسه 129 162 5798 FA رضا قنبری عبدالملکی استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه دامغان، سمنان، ایران Journal Article Surrealism has had a great influence on the modern poetry in Iran. <em>Spacementalism</em> (Hajm-geraii) was influenced more than any other poem by surrealism. This style of poetry in Iran was founded by Yadu'llah Royaee. The purpose of this paper̦ is to study <em>Spacementalism</em> (Sheˊre<em> Hajm</em>) according to the Surrealism School. This article tried to prove that the poem (Hajm) is a form of Persian surrealism. Picture, language, music and thought in Sheˊre<em> Hajm</em> have been studied. At the beginning of this article, <em>we </em>briefly discuss the surrealism movement. Then, the history and the statement of <em>Spacementalism are death with. </em>Common characteristics of surrealism and poetry are also considered in this paper. In Hajm Poem, we see paradoxical images, ambiguous language and defamiliarization; the same features are observable in surrealism. These issues are documented in this article. سوررئالیسم از جمله مکتب­های غربی است که بر شعر معاصر ایران، تأثیر فراوان نهاده است. جریان‌های «موج نو» و «حجم­گرا»، بیش از سایر جریان­های شعر معاصر از این مکتب تأثیر پذیرفته‌اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر سوررئالیسم بر جریان­های شعری موج نو و حجم­گرا در ایران است. این مقاله می­کوشد اثبات کند که این جریان­ها از نظر تصویر، زبان، موسیقی و تفکر، کاملاً تحت تأثیر مکتب سوررئالیسم بوده­اند. نگارنده در ابتدای این مقاله، نگاهی مختصر به جنبش سوررئالیسم و اصول این مکتب ادبی داشته، سپس به جریان­های شعری موج نو و حجم و نیز اصول مطرح‌شده در آن‌ها پرداخته است. در بحث اصلی مقاله، به ویژگی­های مشترک شعر حجم و سوررئالیسم، از نظر تصویر، زبان، موسیقی و تفکر فردگرایی توجه شده است. در این مقاله اثبات شده است که ویژگی­های تصویری، زبانی و موسیقایی شعر حجم تماماً در اشعار سوررئالیستی مشاهده می­شود که عبارت‌اند از: کشف روابط و مناسبات جدید و تجریدی میان اشیا، ایجاد تصاویر پارادوکسی و متناقض‌نما، استفاده از زبان پیچیده و مبهم، آشنایی‌زدایی و هنجارگریزی نحوی و گرایش به زبان نثر. https://clrj.modares.ac.ir/article_5798_ba4002d88b8860b6a684ade8357aba56.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 Comparative Study of Jami's Poems with the Illustration of “Josef`s Survival from the Well” in Jami`s Haft Owrang Manuscript مطالعه تطبیقی اشعار جامی بر تصویر‌گری نگاره «نجات یوسف از چاه» در هفت‌اورنگ 163 190 5799 FA مهدی لونی کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران محمد علی رجبی استادیار پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران حبیب اله آیت الهی دانشیار پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران Journal Article Haft-Owrang is one of the poems of the Ninth-Century poet, Abdol-Rahman Jami. An important illustrated version of Haft Owrang is called Sultan Ibrahim Mirza`s Version that is a master piece of Miniature, which has been illustrated by the artists of Mashhad school. The story of “<em>Saint Josef's Survival from the Well”</em> is one of the Haft-Owrang`s subjects illustrated by artists at the time. This paper is going to compare Jami's poems with the paintings of "Saint Josef`s survival from the well", attributed to Mozafar–Ali by descriptive-comparative method. It studies whether the literary style and figures of speech of Jami have affected the illustration of this painting, and measures the percentage of this influence through quantitative scales. It concludes that 22% of paintings are in line with the poems, while 78% of them are not. This shows the freedom of illustrators in their act of illustrating, their independency towards the poems, and their use of imagination, environment, and visage in creation of these works. نسخه مهم <em>هفت اورنگ</em> سلطان ابراهیم میرزا از نمونه‌های بی‌بدیل هنر نگارگری است که توسط هنرمندان مکتب مشهد مصوّر شده است. داستان نجات حضرت یوسف (ع) از چاه، یکی از موضوعات مثنوی <em>هفت اورنگ </em>است که توسط نگارگران آن زمان به تصویر کشیده شده است. در این مقاله به روش توصیفی‌- تحلیلی به تطبیق و مقایسه اشعار جامی در مثنوی «یوسف و زلیخا»ی <em>هفت‌اورنگ</em> با نگاره «نجات حضرت یوسف از چاه» منسوب به مظفر‌علی، پرداخته شده است. این تحقیق در‌صدد پاسخ به این پرسش‌ها است: الف. آیا ادبیات و شیوه بیان ادبی جامی در <em>هفت‌اورنگ</em> بر تصویر‌سازی نگاره نجات حضرت یوسف از چاه تأثیر‌گذار بوده است؟ ب. تطابق تصاویر مصوّر‌شده با متن اشعار بر‌اساس معیار کمّی به چه میزان است؟ به این منظور نگاره «نجات یوسف از چاه» منسوب به مظفر‌علی، به‌عنوان یکی از نمونه‌های این نسخه انتخاب شد. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که نگاره‌های ذکر‌شده با اشعار جامی 22 درصد تطابق دارد و به میزان 78 درصد عدم تطابق اشعار با نگاره‌های یاد‌شده وجود دارد که نشان‌دهنده آزادی عمل نگارگران در تصویر‌گری داستان ذکر‌شده، عدم سر‌سپردگی آنان به شعر، استفاده از قوه تخیّل خود و بهره‌گرفتن از محیط پیرامون و آنچه دیده‌اند، در خلق این آثار است. https://clrj.modares.ac.ir/article_5799_de01d76e793fec3fba32f4401a45fb20.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 A Comparative analysis on the stories titles of Sadeq Hedayat and Zakaria Tamer,stories تحلیل تطبیقی عنوان داستان در آثار صادق هدایت و زکریا تامر 191 217 5800 FA ابراهیم محمدی دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، خراسان جنوبی، ایران 0000-0003-1801-5713 عفت غفوری حسن آبادی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ادبیات تطبیقی، دانشگاه بیرجند، خراسان جنوبی، ایران عبدالرحیم حقدادی استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بیرجند، خراسان جنوبی، ایران Journal Article The title of the story is the threshold to the mysterious world of the text. Thus it must be selected artistically to show the quality of the text, despite its quantity and restrictions. Sometimes, the title sheds light on the world of the text and lights the text`s whole material, but sometimes, it hides the text and the reader does not resieve any sign of it. It makes a tension in the mind of the reader to draw him/her to the text, and makes him/her to arrange his/her disturbed mind by reading the text and finding the meaning of it. This research is aims to investing ate the most important textual and extra textual factors, which are efficient in choosing the title of Sadeq Hedayat and Zakaria Tamer`s works, and study the structure and context of the titles and their relation with intra-textual and extra-textual factors that are used to hide the meaning of the text. have several res sons. Attracting the reader and closed political conditions (extra-textual factors) are the main reasons. These titles show the familiarity of the two writers with rhetorical devices. Also they are the reflection of the difficulties and hard conditions of the people`s life and the writer`s current cultures. <em>عنوان</em> داستان، آستانه ورود به دنیای پر راز و رمز متن محسوب می­شود. بنابراین باید به گونه­ای هنرمندانه انتخاب شود که بتواند با کمیت و محدودیت خود، کیفیت متن را به نمایش بگذارد. گاه عنوان نوری بر دنیای متن می­تاباند و محتوای کلی آن را روشن می­نماید؛ گاهی نیز همچون حجابی بر دنیای متن قرار می­گیرد و نه‌تنها هیچ نشانی از آن در اختیار مخاطب قرار نمی­دهد، بلکه در ذهن وی تنش ایجاد می‌کند و او را به سوی متن می­کشاند. در این پژوهش، مهم­ترین مؤلفه­های متنی و برون­متنی که در گزینش عنوان در داستان­های صادق هدایت و زکریا تامر مؤثر بوده است، بررسی و با مقایسه تحلیلی- توصیفی، خوانشی مبتنی بر ساختار و محتوای عنوان داستان­ها و رابطه آن با عناصر درون‌متنی و عوامل برون­متنی ارائه می­شود. در مجموع، می­توان گفت این عناوین از سویی نشان‌دهنده آشنایی دو نویسنده با انواع شگردهای بلاغی است و از سوی دیگر می­تواند انعکاس‌دهنده مشکلات و شرایط دشوار زندگی مردم و فرهنگ رایج در عصر دو نویسنده باشد که با بیانی متفاوت در عنوان انعکاس یافته است. البته عناصر متنی و ادبی که برای پوشیدگی معنای متن و یا فشرده کردن آن در عنوان، به ‌کار گرفته شده است، با عوامل متعددی از جمله کوشش برای جذب مخاطب و گاه اقتضای شرایط بسته سیاسی (برون‌متنی)، در پیوند است. https://clrj.modares.ac.ir/article_5800_1dacb10f0623c67cb7dbb37587d8b38a.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 An Image of Khayam Thoughts in Poems of Mahmud Sami Albarudi بازتاب اندیشه‌های خیّام در اشعار محمود سامی البارودی 219 242 5801 FA علیرضا نظری استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران مجتبی قنبری مزیدی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article Hakim Omar Khayyam, the famous Persian poet, is always regarded by many scholars and poets. Khayam has always been preoccupied with issues such as complex secret of existence, life, death, predetermination, and authority, and these issues have wandered him. Sometimes, these issues have drawn him to skeptisism and pessimism, and sometimes, have invited him to gain the opportunity. Mahmud Sami Albarudi, the Egyptian politician and poet, has been inspired by Khayam in such issues as skeptisism to the time, invitation to gain opportunity and enjoyment, and has discussed them. The difference between his philosophy is much narrower than that of Khayam so that he cannot be known as master of a philosophy school. The present study aimed to investigate the roots and signs of Albarudiˊs influence in a comparative view with Khayam. ادبیات تطبیقی صرف ‌نظر از پایه‌های نظری، به جهانی‌بودن ادبیات می‌اندیشد و این‌که چگونه عرصه ادبیات آینه‌ای تمام­نما از تعاملات و تبادلات فرهنگی‌، اجتماعی و هنری ملت‌ها است. از این منظر رابطه دو زبان فارسی و عربی از جایگاه خاصی برخوردار است؛ تبادلات ادبی و فرهنگی این دو زبان سابقه دیرینه دارد و ادیبان بسیاری دستمایه پژوهش‌های تطبیقی بوده‌اند. در این میان عمر خیّام، شاعر معروف فارسی، همواره مورد توجه اندیشمندان بوده است. مسائلی چون معمای هستی، زندگی، مرگ، جبر و اختیار همواره فکر خیّام را به خود مشغول داشته و وی را به نوعی حیرت دچار کرده که این مسائل گاه او را به بدبینی و شک کشانیده، گاه به خوشباشی و دم‌غنیمت‌شمری دعوت می‌کند. بارودی، شاعر بنام قرن معاصر در ادب عربی نیز ‌مانند خیام به موضوعاتی چون بدبینی نسبت به فلک دوّار، جبر، دعوت به اغتنام فرصت و کام‌جویی از آن پرداخته است. پژوهش حاضر با روشی تحلیلی- توصیفی و با استقراء اشعار بارودی، ریشه‌ها و علائم تأثیرپذیری بارودی از خیام را در چشم‌اندازی تطبیقی مورد تحلیل قرار داده است. از جمله نتایج این تحقیق وجود مضامین مشترکی است که حاکی از آگاهی بارودی نسبت به خیام بوده است؛ البته فضای پیرامونی حاکم بر زندگی این دو شخصیت نیز در تولید متونی با مضامین مشترک بی‌تأثیر نبوده است؛ با این تفاوت که فلسفه بارودی بسیار محدودتر از خیّام است و نمی‌توان او را صاحب مکتب فلسفی دانست. https://clrj.modares.ac.ir/article_5801_1ce4fe042832e6bd7d06697a43055373.pdf

دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 2 2 2014 09 23 A Comparative Review of the Allegorical Roles of Lion, Camel and Child in the Thoughts and Works of Rumi and Nietzsche بررسی تطبیقی رمزهای تمثیلی شتر، شیر و کودک در آثار و اندیشه مولانا و نیچه 243 270 5802 FA مجید هوشنگی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران حسینعلی قبادی استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران حامد فولادوند استاد فلسفه غرب‌، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران حسینعلی قبادی استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article An important subject in the field of linguistics is the impact of one thought system on the community of lingual symbols. The relationship between mind and language conventions has long been of interest to linguists. The importance of this relationship becomes more prominent in comparative approaches where, through comparative study and analysis of the main schemas of the ideas of several thinkers or artists, the researcher traces the consistent and common use of linguistic symbols. In the hermeneutic analysis of the works of Mowlana Jalal ad-Din Mohammad Rumi, the interpretation of symbols, analogy and codes governing his mind and language is a major research interest. One of the most important branches among these researches concerns the kinship of Mowlana’s language codes with other thinkers and artists. On the other hand, Nietzsche, as a transcendental thinker, tries to use a symbolic language in explaining his thinking system. Due to his familiarity with the culture and literature of the East and the essential sameness of some of his principles with Mowlana’s transcendental approaches about the existence, morality, art , etc., Nietzsche achieves a set of symbols common with Rumi, which forms a shared language between the two thinkers. از مهم‌ترین مباحثی که از دیرباز مورد توجه اندیشمندان زبان‌شناس قرار گرفته است، تأثیر نظام اندیشگانی بر جامعه نشانه‌ها و رابطه ذهن و قراردادهای زبانی است. اهمیت این رابطه در نگرش‌های تطبیقی جلوه بیشتری می‌یابد و در نهایت، پژوهشگران با بررسی و تحلیل تطبیقی طرح‌واره‌های اصلیِ ذهن چند متفکر و هنرمند، به استفاده همسو و تا‌حدودی مشترک نشانه‌های زبانی آنان دست یافته‌اند. مولانا و نیچه متفکرانی هستند که نخست، نظام اندیشگانی خویش را با زبان شعر و سپس با جامعه نمادها و سمبل‌ها بیان داشته‌اند و دیگر این‌که در شناخت خود از هستی، انسان، حقیقت، اخلاق و زندگی با یکدیگر اشتراکاتی دارند؛ بنابراین با توجه به مفاهیم یاد‌شده، هر دو از جامعۀ نشانه‌ها و رمزگان خویشاوند و همسو بهره‌مند می‌باشند. این جستار درصدد آن است تا میزان زیست‌مایه‌های معرفت‌شناختی و بن‌لایه‌های حرکت استعلایی انسانی را در نگرش مولانا و نیچه، با توجه به روایت‌های تمثیلی آنان، مورد بررسی قرار دهد؛ بنابراین در این راستا، به بررسی سه نماد برجسته «شتر»، «شیر» و «کودک» در حوزه اندیشه نیچه و مولانا، به‌عنوان مراحل تکوّن، صیرورت و تعالی انسانی پرداخته و این نتیجه حاصل شده است که هستی‌شناسی مشترک هر دو، منتج به کاربرد نشانه‌های ذکر‌شده در توصیف مراحل سلوک و تعالی انسانی است؛ اما تمایز آنان در مقصد‌شناسی، به چینش متفاوت این نشانه‌ها منتج خواهد شد. https://clrj.modares.ac.ir/article_5802_077b83af57538aa183971a2fe0971ec1.pdf