دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 4 2 2016 12 21 Comparative Analysis of Deviated Similes in Ibn Alfarez and Molavi poems. بررسی تشبیهات هنجارگریخته در سروده‌‌های ابن فارض و مولوی 75 108 5857 FA روح الله صیادی نژاد 1استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان منصوره طالبیان دانشجوی دکتری دانشگاه کاشان Journal Article ultra Rational, logical and mystical nature of gnostic facts and meanings from one side and limitation of language function area from other side, caused poets and mystics to use deviated language and expression. Simile which is one of the most important and frequent of semantic deviation in mystical poems, has been used by mystics for creating poetic images and expressing their own thoughts. In this study authors criticized and discussed the deviated similes in Ibn Alfarez and molavi’s complete works with analytical method. This study shows that frequent use of compact similes is more than spread similes in their poems (both poets), because this method results in length in mental challenge and hesitation. Sometime the relation between the simile parties in their poems is so far that deviation observed more. They caused meaning to be understood later by using so many similes. Through this, they make their words prominent and leads to more literary pleasure of readers. although Ibn Alfarez purpose was to explain exalted concepts and holy command for reader’s mind, and was interested in application of perceptible simile to rational simile, but Molavi uses rational simile more than Ibn Alfarez. Perceptible to perceptible simile are very frequent In Molavi’s poems because of his mystical and spiritual taste. Also frequency of spread similes in his poems is more than Ibn Alfarez. ماهیت فرامنطقی، عقلی و عرفی معانی و حقایق عرفانی از یک سو و محدودیت حوزه کارایی زبان از سوی دیگر باعث شده شاعران و عارفان، از زبان و بیان هنجارگریخته استفاده کنند. عارفان همواره برای ساخت تصاویر شاعرانه‌ و بیان افکار خود، از تشبیه، که یکی از مهم‌ترین و پربسامدترین انواع هنجارگریزی معنایی در سروده‌‌­های عرفانی است، بهره برده‌اند. در این جستار، نگارندگان به روش تحلیلی، تشبیهات هنجارگریخته در دیوان ابن فارض و کلیات مولوی را نقد و بررسی می‌کنند. تحقیق نشان از آن دارد که بسامد استفاده از تشبیهات فشرده در سروده­های این دو شاعر، بیش از تشبیهات گسترده است، چرا که به این وسیله، درنگ و چالش ذهنی مخاطبین طولانی می‌شود. گاه رابطه میان دو طرف تشبیه در سروده‌های آنان، آنچنان دور است که آشنایی‌زدایی در آن بیشتر به چشم می‌خورد. این دو شاعر با انتخاب شگرد تزاحم تشبیه سبب دیریابی معنا شده‌اند تا با برجسته کردن الفاظ خویش، سبب ایجاد لذت ادبی بیشتر در مخاطبین شوند. هرچند قصد ابن­فارض، تفهیم مفاهیم متعالی و امر قدسی به ذهن خواننده بوده و به کاربرد تشبیه محسوس به معقول توجه نشان داده است، اما در تشبیه معقول به معقول، ترازو به سمت مولوی سنگینی می‌کند و تشبیهات حسی به حسی در سروده‌های مولوی با توجه به مشرب عرفانی و معنویش، بسامد معناداری را به خود اختصاص داده و دامنه تشبیهات گسترده در اشعار وی بیشتر از سروده‌های ابن فارض است. https://clrj.modares.ac.ir/article_5857_2fb544a21e8cb8768b80cc231ca2f691.pdf