دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 4 1 2016 05 21 A comparative study of proverbial method in the poem of Saadi and Motenabbi بررسی تطبیقی «اسلوب معادله» در شعر سعدی و متنبّی 69 99 5849 FA حسن توفیقی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران مهیار علوی‌مقدّم دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران محمّد توفیقی کارشناس ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران Journal Article In Comparative studies, poem of Saadi and Motenabbi are comparable in many ways. One of the common parts of these poets is Proverbial method , this method has brought forth Saadi has followed Motenabbi in aspect to motif and poetic method. This article tries to analyze proverbial method in the poem of Saadi and Motenabbi and examined cultural base and mobility poetry and imagination in these poets. Vocabulary and imagination of Saadi are wider than Motenabbi and "I" Sadi especially has become human "I". Cultural base of Saadi is more powerful than Motenabbi and powerful culture and imagination are developed through both sides of the proverbial method, diversity and dynamic style. در گستره ادبیات تطبیقی، شعر سعدی و متنبّی را از بسیاری جهات قابل مقایسه دانسته­اند. یکی از نقاط مشترک در شعر این دو شاعر فارسی‌زبان سده 6 ق و عرب‌زبان سده 4 ق، کاربرد آرایه «اسلوب معادله» در انواع گوناگون شعری است و همین امر بسیاری از منتقدان را بر آن داشته است که سعدی را از نظر مضمون و اسلوب شعری، پیرو متنبّی، شاعر پرآوازه عرب، بدانند. این مقاله بر آن است ضمن تحلیل آماری اسلوب معادله در <em>کلیّات سعدی</em> و <em>دیوان متنبّی</em>، به بسامد مضامین یکسان بین این دو شاعر بپردازد و پس از آن، توانایی دو شاعر را در بهره‌گیری از عناصر اصلی شعر (عاطفه، تخیّل، زبان)، مورد سنجش قرار دهد و نیز پشتوانه فرهنگی شعر و تحرّک و پویایی تخیّل هریک را نشان دهد. در راستای این اهداف، به نظر می‌رسد دایره واژگانی و تخیّل سعدی از متنبّی گسترده‌تر است و «منِ» شخصیِ سعدی، به‌ویژه در حکمت­هایش، به «منِ» بشری بیشتر نزدیک شده است؛ نیز شعر سعدی از شعر متنبّی، پشتوانه فرهنگی نیرومندتری دارد؛ دو سوی اسلوب معادله از رهگذر تخیّلش دارای ابداع، تنوّع و پویایی هستند و در‌مجموع، اسلوب معادله، شعر سعدی را از عواطف انسانی سرشار ساخته است. از‌این‌رو، موضوع پیروی کامل سعدی از متنبّی- دست‌کم در حوزه <em>اسلوب معادله</em>- چندان درست نمی­نماید. https://clrj.modares.ac.ir/article_5849_1b388c8b7c863fde3f559142fdc123b0.pdf