دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 13 3 2025 11 22 رمان معاصر و مسئلۀ حقوق بشر؛ پژوهشی تطبیقی بر اساس اسناد بین‌المللی 28120 FA اسماعیل علی‌پور استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران 0000-0001-5418-4851 زهرا عامری استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران Journal Article 2025 11 06 گونۀ ادبی رمان به دلیل ظرفیت ویژۀ روایی، مخاطب‌پذیری و قابلیتی که در محاکاتِ زندگی واقعی انسان دارد، می‌تواند بستر مناسبی برای بازتاب مضامین حقوق بشر باشد. نویسندگان در این پژوهش که به روشی توصیفی-تحلیلی به چرایی و چگونگیِ بازتاب مضامین حقوق بشر در رمان‌های معاصر پرداخته شده، کوشیده‌اند از چشم‌انداز مبانی حقوق بشر به رمان معاصر بنگرند و چگونگی کاربرد تکنیک‌های روایی را در رمان‌های نیمی ‌از یک خورشید زرد، دوست نابغۀ من، راه‌آهن زیرزمینی و وزارت نهایت خوشبختی برای بازنمایی و نقد موضوعاتی با درونمایۀ حقوق بشر نشان‌دهند. این مقاله از نظریه‌های اسپیواک، سعید و نوسبام در تحلیل مضامین و کنش‌های رمان بهره ‌می‌گیرد. در رمان‌های منتخب، مضمون‌های کلیدی مرتبط با حقوق بشر شناسایی و با قوانین و اسناد بین‌المللی حقوق بشر مطابقت داده‌شده‌اند. یافته‌ها نشان‌می‌دهد که این رمان‌ها با نظرداشت به موازین حقوق بشری مندرج در اسناد بین‌المللی، نه‌تنها به تبیین و نهادینه‌سازی این مضامین کمک می‌کنند بلکه واقعیت‌های نقض حقوق بشر را منعکس می‌نمایند و خوانندگان را تشویق می‌کنند تا با ‌این نابرابری‌ها مواجه شوند و آن‌ها را به چالش بکشند. رمان‌های پسااستعماری با بازنمایی و نقدِ دست‌کاری ساختارهای قدرت در نقض حقوق اولیۀ بشر، حسّ مطالبه‌گری و آزادی‌خواهی خوانندگان را برمی‌انگیزد و می‌تواند نقش سازنده‌ای در آگاهی‌بخشی از مضامین حقوق بشر داشته‌باشد. https://clrj.modares.ac.ir/article_28120_9951eeb199b196abb1e7f91ba1a690bc.pdf