دانشگاه تربیت مدرس پژوهش های ادبیات تطبیقی 2345-2366 13 3 2025 11 22 «هم‌آوایی» در دو اقلیم: بررسی تطبیقی ساختار و کارکرد قافیه در شعر فارسی و روسی 28119 FA زینب صادقی سهل آباد دانشیار گروه زبان روسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران Journal Article 2025 10 19 این مقاله به بررسی تطبیقی قافیه در شعر فارسی و روسی می‌پردازد. قافیه به‌عنوان یکی از عناصر بنیادین شعر، نقش مهمی در ایجاد هماهنگی، موسیقی کلام و انتقال مفاهیم شاعرانه ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف درک عمیق‌تر کارکردهای قافیه در دو زبان، ضمن نشان دادن اهمیت آن در ساختار شعر، به مقایسۀ تعاریف، انواع و نقش‌های قافیه در شعر فارسی و روسی می‌پردازد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مقایسه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با وجود شباهت‌های کلی در درک قافیه، تفاوت‌هایی در کارکرد و نحوۀ استفاده آن در شعر دو زبان وجود دارد. در شعر روسی، تأکید بیشتری بر جنبۀ معنایی قافیه و ارتباط آن با لحن، احساس و نوع شعر وجود دارد، در حالی که در شعر فارسی، قافیه نقش مهمی در تعیین قالب شعری ایفا می‌کند. همچنین، تفاوت‌های ساختاری دو زبان، مانند نقش تکیه در زبان روسی و اهمیت صامت‌ها و مصوت‌ها در زبان فارسی، بر شکل‌گیری و کاربرد قافیه تأثیرگذار است. این پژوهش نشان می‌دهد که مطالعۀ تطبیقی قافیه می‌تواند به درک بهتر ویژگی‌های ادبی و زبانی هر دو فرهنگ کمک کند، چرا که شناخت تفاوت‌های «دیگری» می‌تواند به شناخت بهتر ویژگی‌های شعری «خودی» منجر شود و همچنین می‌تواند در زمینۀ ترجمۀ شعر بین دو زبان راهگشا باشد. https://clrj.modares.ac.ir/article_28119_e2e092985007a1e33dd712a6df38af98.pdf